پایگاه سازه خبر به عنوان نخستین و پربازدیدترین رسانه تخصصی حوزه شهری،راه و ساختمان  شمالغرب کشور در گفتمان تخصصی دیگری میزبان مهندس ایمان کوشکی دانش آموخته معماری، مدرس دانشگاه  و فعال در حوزه طراحی داخلی بوده و با وی در خصوص ” اهمیت، جایگاه و مسائل طراحی داخلی” به گفتگو پرداخته است.

به گزارش سازه خبر، ” گفتمان تخصصی سازه خبر” با مهندس ایمان کوشکی با طرح این موضوع آغاز شد که آیا طراحی داخلی فضاها صرفا در جهت تزئین و زیباسازی آن فضا انجام میگیرد و یا اینکه چگونگی و کیفیت آن طرح، نقشی زنده و پویا در عملکرد و کارکرد آن فضا و کاربران آن فضا ایفا مینماید؟

گزارش این گفتمان تخصصی به شرح زیر می باشد که به سمع و نظر مخاطبین سازه خبر رسانده می شود:

قبل از اینکه به مفهوم و جایگاه طراحی داخلی بپردازیم لازم است که به تفاوت آن با معماری توجه کنیم، معماری هنر خلق فضاست برای انواع کاربری ها از جمله پارکینگ، هواپیما و … که این طراحی فضا شامل جانداران و گیاهان نیز میشود، لیکن طراحی داخلی صرفا برای انسان انجام میگیرد زیرا تنها انسان است که درک از طراحی محیط دارد.

از آنجاییکه محل زیست انسان نه صرفا بمنظور یک سرپناه و یا ماشینی برای زیستن  بلکه فضایی برای تجربه آگاهانه زندگی و رشد در ابعاد مختلف تلقی و معنا میشود، بنابراین طراحی فضاهای داخلی نیز معنا و ضرورت پیدا میکند. با این نگرش، خانه همچون یک پرورشگاه برای فرهنگ است چراکه فرهنگ در ابتدایی ترین و انسانی ترین شکل خود در آنجا شکل میگیرد، بنابراین باید فضای مقدس آن بسیار هوشمندانه و با دقت طراحی گردد. در حقیقت طراحی داخلی به عنوان یک حرفه، تمدن ساز است چرا که همه ما دوران کودکی، جوانی و کهنسالی خود را در فضاهایی سپری میکنیم که رشد فکری، روانی و شخصیتی ما در آنها شکل میگیرد.

طراحی داخلی فضاها مقوله جدیدی در فرهنگ و جامعه ایران نیست و ریشه در هنر و پیشینه کهن ما دارد، تاریخ معماری ما سرشار است از فضاهایی فوق العاده که با قرار گرفتن در آنها حس و حال و حتی بینشی منحصربفرد را تجربه میکنیم، اما چیزی که قابل توجه و تامل است اینست که در هنر و دانش معماری ایران الگویی بنام “پرهیز از بیهودگی” مطرح بوده است، به این معنا که اگرچه آثار معماری ایران و فضاهای اندرونی آنها سرشار از زیبایی و تزئین بوده ولی همان تزئینات جنبه عملکردی نیز داشته اند. برای نمونه در طراحی پل خواجو که یکی از شاهکارهای معماری ایران محسوب میشود هم طراحی بیرونی و هم فضاهای داخلی آن بگونه ای صورت گرفته که علاوه بر زیبایی فضاها، عملکردهای مختلفی نیز برای آن تعریف شده است، از جمله اینکه در عین فضایی که بعنوان شاه نشین در نظر گرفته میشده، فضایی نیز بعنوان غسالخانه بصورتی کاملا مستتر و بدور از دید عموم طراحی شده و در عین فضاهایی که برای باهم بودن و عبور در نظر گرفته شده، فضاهایی نیز برای خلوت گزیدن و سکون طراحی شده است و جالبتر اینکه با گذر سالها و تغییر سبک زندگی و کاربردها، همچنان کاربریها و عملکردهای جدیدی که پل پذیرای آن هست در آن خلق میگردد و این مفهوم و جایگاه طراحی فضا در فرهنگ غنی ایرانی بوده است.

این بینش و نتایج تحقیقاتی آن، که طراحی صحیح یک کتابخانه میتواند سختی تحصیل را کم کند یا طراحی صحیح فضای یک خانه میتواند عشق و مودت را بین یک زوج افزایش دهد نمایانگر این حقیقت است که طراحی داخلی یک فضا صرفا زیباسازی آن محیط نیست بلکه در عملکرد و میزان کارایی آن فضا تاثیراتی گسترده و عمیق دارد. نوع و کیفیت یک فضا نه تنها در حس و حال افراد بلکه حتی در میزان کارکرد ذهن انسانها نیز میتواند تاثیرگذار باشد و اگر طراحی فضای فعالیت و زندگی انسان بدرستی و متناسب با نیازها و ویژگیهای فرهنگی او چه در بعد فردی و چه در بعد اجتماعی، انجام نگیرد نه تنها نتایج مثبتی در پی نخواهد داشت بلکه طبق تحقیقات انجام گرفته آثاری از جمله افسردگی، تنش و افزایش جرم و بزهکاری را نیز میتواند به بار آورد.  اما نکته بسیار مهم و حساس و درواقع معضلی که جامعه ما اکنون بنوعی درگیر آن است  اینست که متاسفانه هنوز آگاهی و شناخت کافی در مورد اهمیت، جایگاه و نقش طراحی داخلی در زندگی انسان، ایجاد نشده و همین مسئله باعث خلق و ایجاد فضاهایی ناکارامد و ناهماهنگ با فرهنگ ما و همچنین موجبات سوء استفاده عده ای را فراهم آورده است. یکی از معضلات گریبانگیر جامعه کنونی ما که موجب گله مندی جامعه طراحان داخلی ست، تمایز قائل نشدن بین نقش طراح داخلی و دکوراتور میباشد، همین مسئله به ظاهر ساده موجب خلق و ایجاد بسیاری از فضاهای نامناسب و از سویی دیگر ضرر مالی و صنفی بسیاری از طراحان داخلی گردیده است. همچنین از دیگر معضلات مبتلابه جامعه امروز ما طراحی و اجرای طرحهایی به اصطلاح کلاسیک است، که از دلایل اصلی آن ناآگاهی مردم و نیز کوتاهی معماران و طراحان داخلی نسبت به معرفی و پیشنهاد طرحهای به روز متناسب با الگوهای ایرانی است. اینکه معماران و طراحان در مقابل خواسته نابجای کارفرما که معمولا برگرفته از ترندهای رواج یافته در جامعه است، تسلیم نگردند و به رسالت خویش بر مبنای طراحی صحیح عمل نمایند، علاوه بر احساس مسئولیت و وجدان فردی نیازمند نهادها و انجمنهاییست که بصورت جدی عمل نظارت را انجام دهند.

بپذیریم که ما معماران و طراحان داخلی در انتقال دانش و آگاهی لازم به مردم بمنظور آشنایی آنان نسبت به اهمیت و جایگاه طراحی داخلی فضاهای زندگیمان، کوتاهی کرده ایم، بپذیریم که گاها با ارجح قرار دادن منافع مادیمان، رسالت خود را جهت رد خواسته نابجای کارفرما و نیزارائه و پیشنهاد طرحهایی به روز و متناسب با الگو و فرهنگ ایرانی کوتاهی کرده ایم و با پذیرش این نکات و قدم برداشتن در مسیر آگاهی بخشی اجتماعی و انجام مسئولانه رسالت شغلی خود، موجبات خلق فضاهایی گردیم که در این فضاها شاهد تاثیرپذیری، رشد و شکوفایی انسانها باشیم چراکه خوب میدانیم فضاهایی که موجب آرامش و رشد روانی ذهنی افراد گردند، موجب ایجاد جامعه ای سالمتر، بانشاط تر و کاراتر خواهند گردید.

 گفتگو توسط : وفا اصل (معمار، پژوهشگر و مدرس دانشگاه)

• با تشکر از گروه معماری “آی ری” که در برگزاری این نشست همکاری صمیمانه داشتند