«پایگاه سازهخبر» به عنوان نخستین و پربازدیدترین رسانه تخصصی حوزه شهری، راه و ساختمان در شمالغرب کشور، در ادامه برگزاری سلسله گفتمانهای تخصصی خود، میزبان دکتر محمد علی توکلی مدرس و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی در رشته برق بود و با وی در خصوص «هوشمند سازی ساختمانها و مدیریت انرژی» به گفتوگو پرداخت.
به گزارش سازه خبر،با افزایش بهای انرژی و فشار روزافزون بر زیرساختهای شهری، مدیریت هوشمند مصرف انرژی به یکی از دغدغههای اصلی صنعت ساختمان در جهان تبدیل شده است. در این میان، «هوشمندسازی ساختمانها» دیگر یک انتخاب لوکس نیست؛ بلکه ضرورتی برای کاهش هزینهها، ارتقای ایمنی، افزایش رفاه ساکنان و حرکت بهسوی توسعه پایدار شهری است.
سازهخبر در گفتمان تخصصی دیگری با دکتر محمدعلی توکلی مدرس و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی در رشته برق به بررسی ابعاد فنی، اقتصادی و اجرایی «هوشمند سازی ساختمانها و مدیریت انرژی» پرداخت
به گفته دکتر توکلی، هوشمندسازی مجموعهای از فناوریها و سامانههای یکپارچه است که با هدف افزایش بهرهوری انرژی و ارتقای سطح عملکرد ساختمان طراحی میشوند.
او میگوید: ماهیت هوشمندسازی، مدیریت انرژی است. این فناوری با کنترل هوشمند تجهیزات و تاسیسات، ضمن کاهش مصرف و تلفات انرژی، بازگشت سریع سرمایه را نیز تضمین میکند.
وی تأکید دارد که ساختمان هوشمند تنها به معنای آسایش بیشتر نیست، بلکه نقشی تعیینکننده در کاهش هزینههای عملیاتی، افزایش ایمنی و کاهش آلودگیهای زیستمحیطی دارد.
از دید این کارشناس حوزه برق و انرژی، نخستین گام در توسعه ساختمانهای هوشمند، تدوین شاخصها و معیارهای ارزیابی استاندارد است.
او شاخصهای کلیدی را چنین برمیشمارد:
- مدیریت و بهرهوری انرژی
- امنیت و کنترل از راه دور
- آسایش ساکنان و تجربه کاربر
- پایداری زیستمحیطی
دکتر توکلی افزود: در کشور ما هنوز نظام استاندارد مشخصی برای رتبهبندی هوشمندی ساختمانها وجود ندارد، در حالیکه در بسیاری از کشورها، ساختمانها بر اساس شاخص انرژی و فناوری، گرید مشخصی دریافت میکنند و همین گرید بر ارزش اقتصادی ملک اثر میگذارد.
فناوریهای نوین؛ قلب تپنده ساختمانهای هوشمند
این عضو هیئت علمی دانشگاه شهید آزاد اسلامی با اشاره به نقش اینترنت اشیاء (IoT) و هوش مصنوعی (AI) میگوید:هر تجهیز الکتریکی که بتوان آن را به شبکه اینترنت متصل و از راه دور کنترل کرد، بخشی از اکوسیستم هوشمند است. هوش مصنوعی با تحلیل الگوهای رفتاری ساکنان، مصرف انرژی را بهینه میکند و تصمیمهای مدیریتی را خودکار میسازد.
او مثال میزند که در پروژهای شهری، با کاهش روشنایی خیابانها در ساعات کمتردد بر اساس میزان نور محیط، صرفهجویی چشمگیری در مصرف انرژی حاصل شد.
موانع توسعه؛ هزینه و فرهنگ
به باور دکتر توکلی، دو عامل بیش از همه مانع گسترش فناوریهای هوشمند در ایران شدهاند:
- هزینههای اولیه بالا و بحث اقتصادی
- کمبود آموزش و فرهنگسازی تخصصی
در نظام آموزشی و مهندسی ما، هنوز هوشمندسازی بهصورت جدی تدریس نمیشود. تا زمانی که آگاهی فنی در سطح جامعه و تصمیمگیران افزایش نیابد، این فناوریها با مقاومت مواجه خواهند بود.
او معتقد است که بستههای تشویقی اقتصادی و تسهیلات بانکی هدفمند میتوانند انگیزه لازم برای سرمایهگذاران و سازندگان را ایجاد کنند.
هوشمندسازی در ساختمانهای قدیمی
دکتر توکلی در پاسخ به پرسشی درباره اجرای فناوری در ساختمانهای قدیمی توضیح میدهد: میتوان با استفاده از تجهیزات مبتنی بر Wi-Fi و شبکههای بیسیم، بدون نیاز به کابلکشی مجدد، بسیاری از قابلیتهای هوشمند را پیادهسازی کرد. این روشها هزینه و زمان اجرا را به شکل قابل توجهی کاهش میدهند.
او همچنین بر بومیسازی تجهیزات و حمایت از تولید داخلی تأکید دارد و میگوید: اکنون بسیاری از بردها و کنترلرهای هوشمند در داخل کشور با کیفیت مناسب تولید میشوند. حمایت از تولیدکننده داخلی، کلید کاهش هزینهها و گسترش این فناوری است.
به گفته این کارشناس حوزه هوشمند سازی و انرژی، سیستمهای مدیریت هوشمند ساختمان (BMS) یکی از مهمترین ابزارهای کنترل انرژی هستند.
BMS امکان کنترل هوشمند موتورخانه، تهویه، روشنایی و تجهیزات الکتریکی را فراهم میکند. در یک پروژه، تنها با تنظیم خودکار دمای موتورخانه پس از ساعات کاری، مصرف برق و گاز بهطور محسوسی کاهش یافت.
دکتر توکلی تأکید میکند که افزایش سطح هوشمندی ساختمان، ضرورت توجه به امنیت سایبری (Cyber Security) را دوچندان میکند: هرچقدر سیستمها پیچیدهتر شوند، احتمال نفوذ نیز افزایش مییابد. بنابراین انتخاب تجهیزات دارای گواهی امنیتی، رمزگذاری دادهها و بهروزرسانی منظم نرمافزارها حیاتی است.
به گفته دکتر توکلی، توسعه واقعی ساختمانهای هوشمند بدون تدوین استانداردهای ملی و آییننامههای اجرایی مشخص ممکن نیست. همانطور که ساختمانها دارای گرید انرژی هستند، باید گرید هوشمندی نیز تعریف شود تا سطح فناوری، مدیریت انرژی و ایمنی هر ساختمان بهصورت شفاف ارزیابی شود.
او پیشنهاد میکند دولت با ایجاد نظام رتبهبندی، گواهینامههای تخصصی و مشوقهای مالی، زمینه رقابت سالم و ارتقای فناوری در این حوزه را فراهم کند.
در پایان، دکتر توکلی خاطرنشان میکند: همانطور که برای خرید خودرو به متخصص مراجعه میکنیم، در خرید یا ساخت ساختمان هوشمند هم باید از کارشناسان خبره مشورت بگیریم. هوشمندسازی زمانی معنا دارد که واقعاً قابلیت کنترل دیجیتال، اتصال از راه دور و مدیریت هوشمند انرژی وجود داشته باشد.
وی تأکید میکند که حرکت بهسوی شهرهای هوشمند و پایدار، مسیری است که ایران ناگزیر از پیمودن آن است و هر گام در این جهت، به معنای صرفهجویی در انرژی، کاهش هزینههای ملی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان خواهد بود.
گفتگو و تنظیم: روفیا اقدم
آرمیندخت نوتاش
عکس از:اسرا مرادی
دیدگاهتان را بنویسید