در سالهای اخیر تب برگزاری همایشها، سمینارها و نشستهای متعدد در حوزه معماری و طراحی داخلی در تبریز بهطور چشمگیری بالا گرفته است. البته مرور یک دهه گذشته نشان میدهد که این موج، پدیدهای تکرارشونده است: هر چند سال یکبار اوج میگیرد، اما خیلی زود، به دلیل بیاثر بودن، فروکش میکند و چیزی جز پوستهای از یک رویداد پر سر و صدا ولی بی اثر باقی نمیماند.
با اینحال پرسش مهمی که اکنون، در پی برگزاری پیدرپی چنین برنامههایی توسط طیفها و گروههای مختلف مطرح میشود این است که: این رویدادها دقیقاً چه تأثیری بر معماری تبریز داشتهاند؟
خروجی نزدیک به صفر؛ رویدادهایی بیمانیفست و بینتیجه
بررسی همایشها و سمینارهای سالهای اخیر نشان میدهد که اغلب آنها تقریباً هیچ تأثیر قابل توجهی بر جریان معماری و شهرسازی تبریز نداشتهاند. بسیاری از این برنامهها خالی از محتوای مؤثر، فاقد مانیفست مشخص، بدون خروجی مکتوب و بیبیانیه پایانی بودهاند. در عمل، چیزی جز مصداق «نشستند، گفتند و برخاستند» نیستند.
مشکل عمیقتر اما اینجاست که هیچیک از نهادهای سیاستگذار اصلی—اعم از اداره کل راه و شهرسازی، شهرداری تبریز و سازمان نظام مهندسی ساختمان—در این رویدادها نقشی جدی و تأثیرگذار ندارند. حضور آنها غالباً در حد درج لوگو روی پوستر و عکس یادگاری است، نه حضور کارشناسی، سیاستگذاری یا پاسخگویی.
چرا همایشهای بیثمر همچنان برگزار میشوند؟
وقتی خروجی وجود ندارد، محتوا ضعیف است و نهادهای رسمی هم در صحنه حاضر نیستند، این پرسش شکل میگیرد که اصلاً چرا این رویدادها برگزار میشوند؟
واقعیت آن است که انبوه دانشجویان معماری در استان آذربایجان شرقی—بهویژه در تبریز—برای برخی افراد فرصتی طلایی برای کسب شهرت، برندسازی شخصی و حتی جمعآوری رأی در انتخابات صنفی ایجاد میکند. برگزارکنندگان، از این جمعیت مشتاق و جویای دیدهشدن نهایت استفاده را میبرند تا اهداف شخصی خود را پیش ببرند: یکی بهدنبال پررنگ کردن نام خود در فضای معماری است، دیگری در پی ساخت برند شخصی برای جذب پروژه بیشتر.
چه ابزاری بهتر از دانشجویان و فارغ التحصیلان جدید که با انگیزه، اما بیتجربه، در پی حضور در هر جمع و رویدادی هستند؟
سخنرانانی که همان حرفهای کلاس درس را تکرار میکنند
نکته جالب اما تأسفبار دیگر، ترکیب سخنرانان این نشستهاست. عمده سخنرانان، مدرسان دانشگاههای مختلف شهر هستند. این پرسش طبیعی بهذهن میرسد: این اساتید چه نکتهای در همایش خواهند گفت که در کلاسهای درس خود نگفتهاند؟
اگر قرار است «بخش ارزشمند» آموزش به همایشها منتقل شود، پس وظیفه ذاتی دانشگاه و کلاس درس چه میشود؟
نمونههای اخیر نیز نشان میدهد که بسیاری از این رویدادها چیزی جز بازگویی کلیات و مرور بدیهیات در قالبی پر زرقوبرق نیستند.
دانشجویان و فارغالتحصیلان: هوشیار باشید
دانشجویان و فارغالتحصیلان معماری باید آگاه باشند که حضور گسترده در این رویدادها لزومی ندارد ارزش علمی آنها را افزایش دهد؛ برعکس، ممکن است صرفاً تبدیل به ابزاری برای منافع شخصی برگزارکنندگان شوند.
در مقابل، کسانی که واقعاً بهدنبال رویدادهای علمی و معتبر هستند، باید پیش از شرکت در هر برنامهای، برگزارکننده، اهداف، سوابق و ساختار اجرایی آن را بهدقت بررسی کنند. نباید اجازه داد هر فرد یا گروهی هر زمان اراده کرد، بدون استاندارد مشخص، «همایش معماری» برگزار کند و از نام معماری برای منافع شخصی سوءاستفاده کند.
ضرورت ورود نهادهای رسمی و نقش دانشگاهها
اساتید دانشگاه وظیفه دارند دانشجویان را آگاه کنند، مسیر درست یادگیری و رشد حرفهای را نشان دهند و اجازه ندهند فضای معماری به عرصه کاسبکاریهای فردی بدل شود.
از سوی دیگر، نهادهای رسمی مانند سازمان نظام مهندسی ساختمان، شهرداری تبریز و اداره کل راه و شهرسازی و دانشگاها باید ورود جدیتری داشته باشند و با تدوین و تعریف استانداردهای آموزشی در برگزاری همایش ها اجازه ندهند فضای معماری و طراحی داخلی شهر به جولانگاه سودجویان تبدیل شود. مدیریت این حوزه باید بهگونهای باشد که عرصه برای سوءاستفادهکنندگان از دانشجویان، فارغالتحصیلان و فعالان معماری تنگتر و سختتر شود
دیدگاهتان را بنویسید