در سال‌های اخیر، گسترش استفاده از نمای کامپوزیت آلومینیومی در ساختمان‌ها، به‌ویژه در برج‌ها و مراکز تجاری، جلوه‌ای مدرن به شهرها بخشیده است. اما در کنار زیبایی و سبکی، برخی از این مصالح – به‌ویژه انواع غیراستاندارد و فاقد هسته مقاوم در برابر حریق – می‌توانند در صورت وقوع آتش‌سوزی، نقش «سوخت پنهان» را ایفا کنند.

به گزارش سازه خبر، ترکیب این عامل با نبود یا نقص سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق، ساختمان را از یک فضای امن به «تله آتش» تبدیل می‌کند؛ جایی که شعله‌ها به سرعت گسترش یافته و راه‌های فرار مسدود می‌شوند.

پنل‌های کامپوزیت آلومینیومی معمولاً از دو لایه ورق آلومینیوم و یک هسته مرکزی تشکیل شده‌اند. اگر هسته داخلی از مواد قابل اشتعال (مانند پلی‌اتیلن معمولی) ساخته شده باشد، در صورت تماس با آتش به سرعت شعله‌ور می‌شود و مانند یک کانال عمودی، آتش را از طبقه‌ای به طبقات دیگر منتقل می‌کند.

عوامل تشدیدکننده خطر:

• استفاده از کامپوزیت‌های فاقد استاندارد ضدحریق (Fire Retardant).
• اجرای نادرست نما و نبود جداکننده‌های ضدگسترش آتش (Fire Stop).
• وجود فضای خالی بین نما و دیوار اصلی که مانند دودکش عمل می‌کند.
• عدم بازرسی و نظارت کافی در مرحله اجرا.

در چنین شرایطی، حتی یک جرقه کوچک می‌تواند به حریقی گسترده تبدیل شود که ظرف چند دقیقه چندین طبقه را در بر می‌گیرد.

در بسیاری از ساختمان‌ها اگر سیستم اطفاء حریق از جمله دتکتورهای دود و حرارت،سیستم اسپرینکلر (آب‌پاش خودکار)،جعبه‌های آتش‌نشانی و شلنگ‌های فشار قوی،سیستم تخلیه دود وآلارم و سیستم هشدار صوتی به‌طور کامل نصب نشده باشند یا به دلیل نبود نگهداری مناسب، در زمان حادثه کارایی لازم را نداشته باشند باعث می شود آتش در همان دقایق اولیه مهار نشود و گسترش یابد. همچنین فقدان سیستم تخلیه دود، سبب تجمع گازهای سمی و کاهش دید شده و روند تخلیه را مختل می‌کند.

زمان در آتش‌سوزی حیاتی است. طبق استانداردهای ایمنی، مهار آتش در دقایق اولیه می‌تواند تا ۷۰٪ از خسارات را کاهش دهد. اما در ساختمانی که نمای آن مستعد گسترش شعله است،سیستم اعلام و اطفاء کارآمد ندارد و مسیرهای خروج ایمن طراحی نشده‌اند،احتمال تلفات جانی و خسارات گسترده به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی، آتش‌نشانان نیز با چالش‌های مضاعفی روبه‌رو می‌شوند؛ از جمله دسترسی دشوار، سقوط قطعات نما، و گسترش سریع آتش در ارتفاع.

یکی از مسائل مهم، ضعف در نظارت بر اجرای مقررات ملی ساختمان و استانداردهای ایمنی است. اگرچه ضوابط مشخصی برای استفاده از مصالح مقاوم در برابر حریق وجود دارد، اما کنترل کیفی مصالح در برخی پروژه‌ها جدی گرفته نمی‌شود،گواهی‌های فنی گاهی به‌درستی بررسی نمی‌شوند،بازرسی‌های دوره‌ای پس از بهره‌برداری انجام نمی‌گیرد.

مسئولیت ایمنی ساختمان تنها بر عهده یک نهاد نیست؛ بلکه زنجیره‌ای از طراح، مجری، ناظر، مالک و دستگاه‌های نظارتی در آن سهیم هستند.

اما برای جلوگیری از وقوع اتفاقات ناگوار ناشی از نماهای کامپوزیتی با اقدامات پیشگیرانه انجام داد که در این راستا باید ازکامپوزیت‌های دارای هسته ضدحریق (FR یا A2) و دریافت تأییدیه معتبر آزمایشگاهی استفاده نمود،نصب اسپرینکلر در ساختمان‌های مرتفع و پرجمعیت و انجام سرویس‌های دوره‌ای ثبت‌شده الزامی شود.آموزش ساکنان و کارکنان درباره نحوه تخلیه اضطراری و استفاده از تجهیزات اولیه اطفاء اجرایی شودو بازدیدهای سالانه ایمنی آتش‌نشانی و صدور گواهی سلامت سیستم‌ها به طور مرتب انجام شود.

 و در نهایت اینکه نمای کامپوزیت در ذات خود خطرناک نیست؛ خطر زمانی شکل می‌گیرد که مصالح غیراستاندارد، اجرای ناقص و نبود سیستم‌های ایمنی در کنار هم قرار گیرند. در چنین شرایطی، ساختمان نه‌تنها محل سکونت یا فعالیت اقتصادی، بلکه به تله‌ای بالقوه برای جان انسان‌ها تبدیل می‌شود.

ایمنی در برابر حریق هزینه نیست؛ سرمایه‌گذاری برای حفظ جان، سرمایه و اعتماد عمومی است. پیشگیری، همواره ارزان‌تر و انسانی‌تر از جبران خسارت‌های یک فاجعه است.