آسمان تبریز در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری رنگ خاکستری به خود گرفته است.
به گزارش سازه خبر، شهری که زمانی بهخاطر نسیمهای خنک کوهستانی و هوای پاک شهرت داشت، امروز در فصول سرد سال با هشدارهای پیدرپی آلودگی هوا روبهروست. افزایش خودروها، رشد بیرویه صنایع و ضعف در برنامهریزی محیطزیستی، چهرهی کلانشهر تاریخی شمالغرب ایران را تغییر داده است.
طبق دادههای ادارهکل محیطزیست آذربایجان شرقی، میانگین روزهای ناسالم تبریز در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۸۰ روز رسیده است؛ آماری که در مقایسه با یک دهه گذشته، دو برابر شده است.
کارشناسان هواشناسی، اصلیترین آلایندهها در تبریز را عواملی همچون ذرات معلق (PM2.5 و PM10)، اکسیدهای نیتروژن ناشی از وسایل نقلیه و گازهای خروجی از صنایع بزرگ حاشیه شهر عنوان میکنند.
این کارشناسان همچنین میگویند موقعیت توپوگرافی تبریز در درهای محصور، موجب تشدید پدیدهی وارونگی دما در زمستان میشود؛ پدیدهای که آلودگی را در سطح شهر حبس میکند.
علاوه بر موارد ذکرشده، تبریز میزبان صنایع بزرگی مانند ماشینسازی، تراکتورسازی، پتروشیمی و نیروگاه حرارتی است. این مراکز صنعتی اگرچه موتور اقتصادی منطقه محسوب میشوند، اما در نبود سیستمهای بهروز کنترل آلایندهها، سهم چشمگیری در آلودگی هوا دارند.
در کنار آن، افزایش تعداد خودروهای فرسوده و تاکسیهای قدیمی، نبود سوخت استاندارد و ترافیک مزمن، وضعیت را بحرانیتر کرده است.
کاهش فضاهای سبز و باغات اطراف شهر، قطع درختان در پروژههای عمرانی و بیتوجهی به کمربند سبز تبریز نیز از دیگر عوامل تشدیدکننده بحران محیطزیست به شمار میرود.
بخشهایی از رودخانهی مهرانهرود نیز بهدلیل خشکی و ورود فاضلابهای شهری، به منبع بو و آلودگی تبدیل شده است.
یکی از فعالان محیطزیست در اینباره اظهار داشت:آلودگی هوا در تبریز فقط مشکل تنفس نیست؛ نشانهای از الگوی توسعهی ناپایدار است. ما به اسم پیشرفت، منابع طبیعی شهر را از بین بردهایم.
گزارشهای دانشگاه علوم پزشکی تبریز نشان میدهد در روزهای آلوده، افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی مراجعات بیماران قلبی و ریوی مشاهده میشود. همچنین آمار ابتلا به آسم و آلرژی در کودکان نیز روندی صعودی داشته است.
متخصصان هشدار میدهند اگر اقدام فوری صورت نگیرد، تبریز در سالهای آینده با بحران سلامت عمومی مواجه خواهد شد.
برای عبور از این وضعیت، کارشناسان چند راهکار کلیدی همچون نوسازی صنایع و استفاده از فیلترهای پیشرفته، توسعهی واقعی حملونقل عمومی (تکمیل مترو و خطوط اتوبوس تندرو)، کنترل خودروهای فرسوده و نظارت بر معاینه فنی، احیای فضاهای سبز و کمربند حفاظتی اطراف شهر، و آموزش و آگاهیبخشی به شهروندان دربارهی نقش فردی در کاهش آلودگی را پیشنهاد میکنند.
در همین حال، مردم و فعالان مدنی با تشکیل کمپینهای محلی، از مدیریت شهری خواستهاند تا آلودگی هوا را بهعنوان اولویت نخست برنامهریزی شهری تبریز در نظر گیرد.
آلودگی هوا در تبریز دیگر یک هشدار فصلی نیست، بلکه مسئلهای پایدار و ساختاری است که بر سلامت، اقتصاد و آیندهی شهر سایه انداخته است. اگر برنامهریزیهای میانمدت و بلندمدت به اجرا درنیاید، تبریزِ آینده ممکن است شهری باشد که نفس کشیدن در آن، یک چالش روزمره شود.
دیدگاهتان را بنویسید