دکتر فریدون بابائیاقدم، عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، میهمان «سازهخبر» نخستین و پربازدیدترین رسانه حوزه شهر، راه و ساختمان در شمالغرب کشور بود و با خبرنگاران این رسانه درباره فعالیتهای شرکت بازآفرینی شهری ایران به گفتگو پرداخت.
به گزارش سازهخبر، دکتر فریدون بابائیاقدم در ابتدای گفتگوی اختصاصی خود با سازهخبر، ضمن قدردانی از پیگیریها و پوشش اخبار حوزه بازآفرینی شهری اظهار داشت: از نظر بنده، سازهخبر تنها رسانهای در استان است که بهصورت تخصصی در حوزه بازآفرینی مطالب منتشر میکند و عملاً مخاطب ۹۰ میلیونی دارد. این ظرفیت در سازه خبر وجود دارد که از استانها و شهرهای دیگر نیز مطالب حوزه بازآفرینی را پوشش دهد.
اوی در ادامه گفت: در حوزه بازآفرینی، ابتدا باید به معرفی شرکت بپردازیم. هر جا در حوزه نوسازی نامی از دولت برده میشود، منظور وزارت راه و شهرسازی است و هر جا از وزارتخانه نام برده شود منظور شرکت بازآفرینی شهری است که در دهه ۸۰ با نام عمران و بهسازی تأسیس شد و پس از سال ۹۶ با عنوان بازآفرینی شهری تغییر یافت. این شرکت بر اساس اساسنامه خود چهار مأموریت اساسی دارد: سیاستگذاری، نهادسازی، تدوین برنامه، اجرا و پایش برنامه.
بابائیاقدم با اشاره به سیاستگذاریهای این شرکت افزود: در سیاستگذاری، یکی از مهمترین تکالیف، پیشبینی ستاد بازآفرینی شهری ایران در سطح ملی و شهرستانی است. این سیاستگذاریها بر مبنای محلهمحوری انجام میشود. مثلاً در قانون برنامه ششم توسعه، صحبت از بازسازی سالانه ۲۷۰ محله بوده که طی پنج سال حدود ۱۳۵۰ محله را شامل میشده است.
عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران ادامه داد: در این زمینه راهکاری تحت عنوان “برنامه جامع اقدام مشترک” تدوین شده که بر مبنای آن، مسئولیتهایی به ستادهای استانی و شهرستانی واگذار میشود. در محلات حاشیهنشین، پرخطر، فرسوده و … حدود ۲۰۰ پروژه تعریف میشود و بر اساس آن بین دستگاهها از جمله شهرداری، آب و فاضلاب، شبکه بهداشت و … تقسیم کار صورت میگیرد.
وی با اشاره به مثالهایی از اجرای برنامهها اظهار داشت: به طور مثال در سلماس و آذرشهر حدود ۲۱۴ برنامه توسط ستاد تدارک دیده شده است. البته مشکل اصلی این است که بار اصلی کار بر دوش شهرداریها قرار گرفته و سایر دستگاهها پای کار نیستند.
بابائیاقدم درباره آسیبشناسی سیاستهای بازآفرینی گفت: برخی استانها مانند خراسان رضوی و اصفهان با موضوع برخورد منظم داشته و ستادهای استانی و شهرستانی را تشکیل داده و برنامههای اقدام مشترک نوشته و در حال رصد هستند. اما در برخی شهرستانها مانند طارم و شهر آببر زنجان اولینبار است که ستاد تشکیل شده است. یک باور غلط نیز وجود دارد که برخی تصور میکنند شرکت بازآفرینی باید بودجه مستقیم پرداخت کند، در حالیکه ما دبیرخانه ستاد ملی و متولی بافتهای فرسوده و وکیل مدافع ساکنان این بافتها هستیم و وظیفه نظارتی داریم.
وی با اشاره به ساختار ستاد ملی بازآفرینی شهری گفت: ریاست ستاد با رئیسجمهور و دبیر ستاد با مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران است. از سال ۹۳ هر ۱۵ روز یک بار جلسه برگزار میشد، اما اکنون چهار سال وقفه داشتهایم. این ظلم در حق مردمی است که در سکونتگاههای غیررسمی زندگی میکنند. خوشبختانه دو جلسه اخیر ستاد، جلسه ۵۷ و ۵۸، پس از چهار سال تعطیلی برگزار شده است.
عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران اضافه کرد: در این جلسات مقرر شد هر ماه یک جلسه برگزار شود و موضوعات مهم از محلات تا مسائل کلان طرح و پیگیری شود.لازمه این جلسات حضور میدانی ماست. در این هشت ماه به بیش از ۱۰۰ شهر و ۱۸ استان سفر کردهام. خروجی برخی استانها رضایتبخش و برخی نگرانکننده بوده است.
وی با اشاره به انواع محلات هدف بازآفرینی اظهار داشت: از دهه ۸۰ اسناد مختلفی تهیه شده اما در سال ۱۴۰۰ دستورالعمل شناسایی محلات هدف تصویب شد. همچنین در سال ۱۴۰۲ سند توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی تدوین شد.
بابائیاقدم همچنین گفت: در سطح کشور طبق آمار رسمی، ۱۷۷ هزار هکتار پهنه ناکارآمد داریم که ۱۳۲ هزار هکتار آن بافت فرسوده، بخشی نیز سکونتگاه غیررسمی و بخشی بافت تاریخی است. حدود ۲۰ میلیون نفر در این پهنهها ساکن هستند. اما درباره پهنههای پرخطر که با ۲۶ شاخص تعریف شدهاند، اطلاعات دقیق نیست.
وی افزود: طبق آمار، ۴۶ هزار خانوار با ۲۰۰ هزار نفر جمعیت در ۵ هزار هکتار پهنه پرخطر ساکناند، اما به نظر من این آمار دقیق نیست زیرا مشاهدات میدانی چیز دیگری نشان میدهد که بیشتر از این آمار و ارقام است.
بابائیاقدم سپس به موضوع بستههای تشویقی شهرسازی اشاره کرد و گفت: در بافت فرسوده بستههای ۱۹گانه تشویقی تصویب شده که شامل طبقه اضافه در صورت تجمیع و … است. در کنار آن تسهیلات بانکی نیز اعطا شده است. با وجود این، در برخی مناطق مثل شکرقصاب تبریز ساختوساز غیرمجاز همچنان وجود دارد.
عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران با اشاره به ماده ۱۶ قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن گفت: طبق قانون، باید ۵۰ درصد عوارض پروانه در بافت فرسوده اخذ نشود و دولت این مبلغ را در بودجه سنواتی برگرداند، اما ۱۷ سال است این اتفاق رخ نداده است. تنها تهران و مشهد با رایزنی موفق شدهاند مطالبات خود را دریافت کنند.
وی افزود: برای جبران این موضوع شهرداریها از شهروندان بافت فرسوده و حاشیهنشین مبلغی دریافت نکردهاند. پیشنهاد میکنم شورا و شهرداری تبریز لایحهای درباره تسری بستههای تشویقی شهرسازی و مالی به سکونتگاههای غیرمجاز تدوین کنند.
بابائیاقدم با بیان اینکه آمار سکونتگاههای غیررسمی دقیق نیست گفت: مرکز بهداشت رقم ۱۲ میلیون نفر و آماری دیگر ۷ میلیون نفر حاشیهنشین اعلام میکند؛ در حالی که این عدد تنها مربوط به شهرهایی است که اطلاعات آنها موجود است.
او سپس مثالهایی از شهرهای کوچک مانند هریس، کلوانق، تیمورلو و … بیان کرد و گفت: بسیاری از شهرهای کوچک محدوده مصوب بافت ناکارآمد ندارند.
وی تأکید کرد: قدم اول برنامهریزی است. باید شهر امن بسازیم. در سال ۱۴۰۲ تکلیف نهادسازی مقرر شد؛ شهرداریها باید ساختار مرتبط با بازآفرینی ایجاد کنند. تنها ۱۰۵ شهر از ۷۹۲ شهر دارای محلات هدف، دارای سازمان یا اداره بازآفرینیاند.
بابائیاقدم افزود: در تبریز سازمان عمران و بازآفرینی شهری ۵۰۰ میلیارد بودجه دارد، اما تنها ۲ میلیارد آن مربوط به بازآفرینی است و از ۲۰۰ نفر پرسنل تنها ۲ نفر مربوط به بازآفرینیاند. باید ساختار سازمانی تغییر کند و سازمان بازآفرینی شهرداری ایجاد شود.
وی ادامه داد: ستادهای شهرستانی باید دبیرخانه بازآفرینی باشند. در همدان این الگو موفق اجرا شده است اما در تبریز چنین نیست.
عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران درباره علت نداشتن ساختار مستقل گفت: بازآفرینی یک کار بینبخشی است و ماهیت آن استفاده از ظرفیت همه دستگاههاست. پارادایم امروز مدیریت شهری حکمروایی خوب شهری است؛ دولت باید هماهنگکننده باشد نه مجری مستقیم.
وی نمونه موفقی از شهر صالحیه اسلامشهر ارائه داد که با تخفیف ۷۰ درصدی و کاهش زمان صدور پروانه به ۱۰ روز و اعمال بستههای تشویقی، ۱۱ قطعه تجمیع و ۳۶ واحد نوسازی شده است.
بابائیاقدم افزود: اگر استانداری نقش نظارتی خود را درست ایفا کند نتایج خوبی حاصل میشود، در غیر این صورت پروژههای شکستخوردهای مانند سیروس تهران یا اسدگولی تبریز تکرار میشود.
او درباره روند سیاستگذاری گفت: در تبریز از سال ۱۳۹۲ تا امروز پنج شهردار عوض شدهاند و عملکرد آنها قائم به شخص بوده است. در بازآفرینی نیز همین الگو دیده میشود.
وی درباره اشتباهات در سیاستهای سکونتگاههای غیررسمی مثالهایی از مرند، اردبیل و مشکین بیان کرد.
بابائیاقدم ادامه داد: برای جلوگیری از تصمیمات سلیقهای باید ساختار چهارسطحی بازآفرینی از ملی تا محلهای فعال شود. در ستاد ۵۷ موضوع “صد محله حاد و بحرانی از منظر فاضلاب” مطرح شد.
وی توضیح داد: فیلم مستندی از محله شیرآباد تهیه و در حضور وزرا نمایش داده شد. مقرر شد برنامه اجرایی برای این ۱۰۰ محله تهیه شود. در جلسه ۵۸ نیز این برنامه و برآورد ۱۰ هزار میلیارد تومانی ارائه شد.
عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران افزود: از ۱۰۰ محله، ۳۸ محله برای شروع عملیات فاضلاب انتخاب شد و از ۲۰ آذرماه کلنگزنی آغاز خواهد شد.»
وی ادامه داد: برای این کار اقدام مشترک سهجانبه بین سازمان ملی زمین و مسکن، سازمان آبفا و شرکت بازآفرینی و در سطح استان نیز با راه و شهرسازی و شهرداریها انجام میشود.
بابائیاقدم درباره مشکلات شهر تبریز نیز گفت: شهرداریها برخی امور را رها کردهاند. برای جلوگیری از سکونتگاههای غیررسمی کارگروهی با ریاست دادگستری تشکیل شده است.
وی درباره اسدگولی، سنجران، چخورلار، شهرک جوانان و دیگر نقاط تبریز توضیحات مفصل ارائه کرد و از تجربه ۵۷۱ واحدی قطران نیز گفت.
وی تأکید کرد: در شهرک جوانان باید به جای هزار واحد، حداقل ۴ تا ۵ هزار واحد ساخته شود. بنیاد مسکن نیز هزار واحد خواهد ساخت.
او درباره سنجران گفت: دو کجسلیقگی رخ داده است: اجرای طرحهای جامع و تفصیلی بدون پیوست و نادیده گرفتن هویت تاریخی تبریز. بحث احیای برج و بارو نباید کنار گذاشته شود.
بابائیاقدم درباره چوخورلار نیز گفت: طرح تجاری آن اشتباه بود. باید به طرح تفصیلی بازنگری و کاربریهای مسکونی نیز لحاظ شود. در تبریز دستگاهها نیروی یکدیگر را خنثی میکنند و هماهنگی وجود ندارد.
وی افزود: در لارستان فارس هر دوهفته ستاد برگزار میشود اما در تبریز ماههاست ستاد تشکیل نشده است.
عضو هیئتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران گفت: اگر هر دستگاهی نقش خود را درست ایفا کند اتفاقات خوبی میافتد. دانشگاهها، رسانهها و سازمانها باید نقش حرفهای خود را ایفا کنند. رسانهها باید هم از خدمات خوب شهرداری تمجید کنند و هم موارد ضعف را پیگیری کنند.
بابائیاقدم با اشاره به ساختوسازهای غیرمجاز در یوسفآباد و شکرقصاب گفت: یکی از عوامل افزایش ساختوساز غیرمجاز هزینه بالای پروانه و نظام مهندسی است. در حالی که شهرداری و شورای عالی شهرسازی از هزینهها کاستهاند، نظام مهندسی باید در هزینهها و نقشههای تیپ بازنگری کند.
تهیه و تنظیم:
سید حسین هاشمی
حمیدپورعبداله
روفیا اقدم
عکس از: سولماز نوری
دیدگاهتان را بنویسید