اشاره:

استاندارد، در دنیای امروز صرفاً یک نشان یا گواهی اداری نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین ابزارهای تضمین ایمنی، کیفیت و پایداری در صنعت ساخت‌وساز به شمار می‌رود. کشورهای توسعه‌یافته سال‌هاست که با تکیه بر نظام‌های دقیق استانداردسازی، توانسته‌اند میزان اهمیتی دوچندان پیدا کرده است.

در ایران نیز سازمان ملی استاندارد و ادارات کل استانی آن، بخشی از مسئولیت نظارت بر کیفیت محصولات و تجهیزات مورد استفاده در ساختمان‌ها را برعهده دارند؛ هرچند در عمل، چالش‌هایی مانند فعالیت واحدهای غیرمجاز، ضعف فرهنگ استفاده از مصالح استاندارد، ناترازی انرژی در ساختمان‌ها و نبود نظارت‌های مستمر، همچنان از دغدغه‌های اصلی این حوزه محسوب می‌شود.

شهرام کاشانی اصل مدیرکل استاندارد آذربایجان شرقی همزمان با هفته ارتباطات میهمان پایگاه «سازه خبر» نخستین و پربازدیدترین رسانه تخصصی حوزه شهر، راه و ساختمان شمال‌غرب کشور بود و در خصوص فعالیت های این اداره کل با خبرنگاران «سازه خبر» به گفتگو پرداخت.

به گزارش سازه خبر، مدیرکل استاندارد آذربایجان شرقی در ابتدای گفتگوی اختصاصی خود با این رسانه دیجیتال اظهار داشت:در بسیاری از حوادث ساختمانی، نگاه افکار عمومی معمولاً به سمت مرحله اجرا یا عملکرد مهندسان ناظر می‌رود؛ در حالی که بخش مهمی از ایمنی ساختمان، پیش از اجرای پروژه و در کیفیت مصالح، تجهیزات و کنترل استانداردها شکل می‌گیرد. اگر مصالح غیراستاندارد وارد چرخه ساخت شوند، حتی اجرای صحیح نیز نمی‌تواند ایمنی کامل ساختمان را تضمین کند.

وی تأکید کرد: سازمان استاندارد متولی «نظارت بر کیفیت» است، نه مجری اجرای ساختمان. بخشی از مشکلات موجود در صنعت ساختمان، ناشی از نبود تفکیک روشن میان مسئولیت دستگاه‌ها و همچنین ضعف در اجرای الزامات قانونی است.

کاشانی اصل افزود: وقتی صحبت از آسانسور یا مصالح ساختمانی می‌شود، معمولاً سازمان استاندارد نخستین نهادی است که در ذهن مردم شکل می‌گیرد؛ در حالی که بسیاری از مسئولیت‌های اجرایی، در اختیار دستگاه‌ها، اتحادیه‌ها و مجریان پروژه‌هاست و نقش استاندارد، کنترل کیفیت و نظارت بر رعایت الزامات فنی است.

وی در ادامه به موضوع مهم آسانسور در ساختمان ها اشاره کرد و گفت: آسانسور یکی از حساس‌ترین بخش‌های صنعت ساختمان محسوب می‌شود؛ بخشی که کوچک‌ترین ضعف در طراحی، اجرا یا نگهداری آن می‌تواند مستقیماً با جان شهروندان در ارتباط باشد. با این حال، بازار آسانسور طی سال‌های گذشته با مشکلات متعددی از جمله فعالیت واحدهای غیرمجاز، نبود نظارت کافی بر اجرا و ضعف در نگهداری دوره‌ای مواجه بوده است.

مدیرکل استاندارد آذربایجان شرقی با اشاره به گلایه مردم درباره تأخیر در دریافت گواهی استاندارد آسانسورها گفت: در حال حاضر حدود 150 هزار آسانسور در ساختمانهای آذربایجان شرقی فعال هستند و در بسیاری موارد، مردم تصور می‌کنند شرکت‌های بازرسی یا اداره استاندارد عامل تأخیر هستند؛ در حالی که بررسی‌ها نشان می‌دهد برخی شرکت‌های نصاب، خارج از ظرفیت واقعی خود پروژه قبول می‌کنند و همین مسئله روند تکمیل و استانداردسازی را با مشکل مواجه می‌کند.

وی با تأکید بر اینکه گواهی ایمنی آسانسور صرفاً براساس چک‌ لیست‌های فنی صادر می‌شود، افزود: نقش اداره کل استاندارد، نظارت و کنترل ایمنی است، نه اجرای پروژه.

کاشانی اصل همچنین از فعالیت گسترده شرکت‌های غیرمجاز در زمینه آسانسور در سطح آذربایجان شرقی انتقاد کرد و گفت: در کنار حدود ۲۰۰ شرکت دارای مجوز، تعداد زیادی مجموعه غیرمجاز نیز در حوزه طراحی و اجرای آسانسور فعالیت می‌کنند که بعضاً با استفاده از مهر شرکت‌های مجاز، پروژه اجرا می‌کنند!

به گفته وی، فعالیت واحدهای غیرمجاز و استفاده برخی مجموعه‌ها از مهر شرکت‌های دارای مجوز، یکی از چالش‌های جدی این حوزه است؛ موضوعی که می‌تواند بر کیفیت بخشی از آسانسورهای نصب‌شده تأثیر بگذارد.

مدیرکل اداره استاندارد آذربایجان شرقی در ادامه با اشاره به اینکه بیشترین عامل نگرانی در آسانسورهای پروژه‌های مسکن مهر است، افزود: در این بخش، علاوه بر عدم رعایت مسائل فنی نصب و راه اندازی آسانسور، مشکلات مربوط به نگهداری و محدودیت‌های اقتصادی ساکنان نیز به دغدغه‌ای جدی در حوزه ایمنی آسانسورها تبدیل شده است.

وی تاکید کرد:آسانسور، برخلاف تصور عمومی، چیزی نیست که صرفاً با نصب اولیه ایمن باقی بماند. فرسودگی قطعات، استهلاک تجهیزات مکانیکی و ضعف در سرویس‌های دوره‌ای، می‌تواند حتی آسانسورهای دارای تأییدیه اولیه را نیز به تجهیزات پرخطر تبدیل کند.

مدیرکل اداره استاندارد آذربایجان شرقی با اشاره به اجباری شدن استاندارد آسانسور از سال ۱۳۸۲ گفت: تعداد زیادی از آسانسورها پیش از اجباری شدن استاندارد نصب شده‌اند و آمار دقیقی از وضعیت فعلی آن‌ها وجود ندارد  اما بخشی از آسانسورها نیز اگرچه در ابتدا تأییدیه دریافت کرده‌اند، اما به دلیل انجام نشدن بازرسی‌های ادواری، امروز نیازمند بازبینی مجدد هستند بواقع سرویس و کنترل دوره‌ای آسانسورها، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش حوادث دارد و مردم باید در این زمینه حساسیت بیشتری داشته باشند.

کاشانی اصل در بخش دیگری از گفتگوی اختصاصی خود با سازه خبر در مورد نحوه نظارت بر تولید مصالح ساختمانی و چگونگی استاندارد بودن آنها نیز گفت:مصالح ساختمانی مشمول استاندارد اجباری باید دارای نشان استاندارد باشند و در این راستا واحدهای تولیدی نیز به‌صورت مستمر مورد نمونه‌برداری و بازرسی قرار می‌گیرند.

وی با تأکید بر نقش مجریان و ناظران ساختمانی در استفاده از مصالح استاندارد افزود: قانون‌گذار مسئولیت‌ها را مشخص کرده است. مجری، مهندس ناظر و مالک، هرکدام وظایفی در قبال استفاده از مصالح استاندارد دارند، اما در عمل هنوز در برخی پروژه‌ها شاهد ضعف در اجرای این الزامات هستیم.

او همچنین از پیگیری برای راه‌اندازی سیستم کنترل رندوم و ثبت اطلاعات مصالح ساختمانی در فرآیند ساخت خبر داد و این اقدام را راهکاری برای افزایش شفافیت و کنترل کیفیت مصالح ساختمانی عنوان کرد.

مدیرکل اداره استاندارد آذربایجان شرقی همچنین در خصوص نظارت بر تولید بتن در سطح استان و گاها انتقادهایی نیز به کیفیت بتن های تولید شده صورت می گیرد نیز گفت: تمام شرکت‌های فعال در زمینه بتن آماده، تحت کنترل و نمونه‌برداری قرار دارند و فرآیندهای نظارتی به‌صورت مستمر انجام می‌شود.

وی تأکید کرد: نظارت‌ها در این بخش به‌صورت یکسان بر تمام واحدهای تولیدی اعمال می‌شود و کنترل کیفیت بتن، از موضوعات مهم در حوزه استاندارد مصالح ساختمانی است.

کاشانی اصل در ادامه در مورد اینکه مطابق قانون تهیه، اجرا، ونظارت بر طرحهای عمرانی (بودجه عمومی کشور) از شمول قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان خارج بوده و مسئولیت طراحی و نظارت بر پروژه‌های دستگاه های دولتی مشمول این قانون بر عهده دفاتر فنی همان دستگاه‌می باشد که به نظر می رسد نحوه نظارت بر اجرای پروژه ها و استفاده از مصالح استاندارد تحت کنترل نبوده و حوادثی نیز در این راستا رخ داده است اظهار داشت: فرقی ندارد پروژه متعلق به چه نهادی باشد؛ در صورت وقوع حادثه، موضوع از طریق مراجع قانونی قابل پیگیری خواهد بود و هر بخش براساس مسئولیت خود پاسخگو است.ممکن است در برخی پروژه‌ها امکان نظارت کامل وجود نداشته باشد، اما در صورت وقوع حادثه، موضوع از نظر قانونی قابل بررسی و پیگیری خواهد بود.

مدیرکل استاندارد آذربایجان شرقی با توجه به وجود ناترازی انرژی در کشور و به تبع آن در این استان در مورد نقش و وظایف این اداره کل در این زمینه اظهار داشت:در حوزه انرژی، مقررات مشخصی همچون مبحث 19 مقررات ملی ساختمان وجود دارد و اجرای آن الزامی است. اداره کل استاندارد نیز در چارچوب وظایف خود، در زمینه تجهیزات و محصولات مرتبط با مصرف انرژی، نقش نظارتی دارد.

کاشانی‌اصل در بخش پایانی گفت‌وگوی اختصاصی خود با سازه‌خبر، بر ضرورت بررسی وضعیت لوله‌کشی‌های گاز که از دهه‌های گذشته اجرا شده‌اند و نیز بر لزوم این اقدام، به‌دلیل خورندگی گاز و احساس شدید نیاز به آن، تأکید کرد و گفت:لوله‌های گاز عمر مفید مشخصی دارند لذا مسئله بازبینی خطوط لوله گاز در داخل منازل و سایر اماکن باید جدی گرفته شود.

وی افزود: در این زمینه مکاتباتی با استانداری، دستگاه قضایی و نهادهای مرتبط انجام شده تا پیش از وقوع حوادث، اقدامات پیشگیرانه صورت گیرد.

مدیرکل استاندارد آذربایجان شرقی همچنین بر ضرورت حساس‌سازی افکار عمومی و اطلاع‌رسانی تخصصی در این حوزه تأکید کرد و گفت: بخشی از پیشگیری، نیازمند افزایش آگاهی عمومی نسبت به خطرات فرسودگی لوله کشی های گاز است.

تهیه و تنظیم:

سید حسین هاشمی

آرمیندخت نوتاش

عکس از: معصومه بابائی