در حالی که سیمای شهری یکی از مهمترین شاخصهای کیفیت زندگی و هویت هر شهر به شمار میرود، وجود ساختمانهای فاقد نما، پروژههای نیمهتمام و زمینهای خالی بدون حصار در نقاط مختلف ارومیه چهره این شهر را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
به گزارش سازه خبر، سیمای شهری یکی از مهمترین مولفههای هویت هر شهر به شمار میرود. نمای بناها، وضعیت زمینهای خالی، نحوه نگهداری فضاهای عمومی و هماهنگی بصری میان اجزای مختلف شهر، نقش مهمی در شکلگیری تصویر ذهنی شهروندان و مسافران از یک شهر دارد. با این حال در بسیاری از مناطق ارومیه این موارد به بخشی از چهره شهر تبدیل شدهاند که به اعتقاد بسیاری از شهروندان جلوه بصری ارومیه را تحت تاثیر قرار داده است.
بناهایی که سالها بدون نمای مناسب باقی ماندهاند
یکی از نخستین مواردی که در نقاط مختلف شهر به چشم میخورد، بناهایی هستند که سالها از ساخت یا بهرهبرداری آنها میگذرد اما همچنان نمای مناسبی ندارند. در برخی محلهها میتوان واحدهای مسکونی و تجاری متعددی را مشاهده کرد که تنها با آجر یا مصالح اولیه پوشیده شدهاند و هیچ اقدامی برای اجرای نمای نهایی آنها صورت نگرفته است.
این وضعیت موجب شده خیابانها و محلههای مختلف از هماهنگی بصری لازم برخوردار نباشند. در حالی که برخی سازههای نوساز با طراحیهای جدید و هزینههای قابل توجه احداث شدهاند، در مجاورت آنها بناهایی قرار دارند که ظاهر ناتمامشان جلوه کلی محیط را تحت تاثیر قرار میدهد.
باید در نظر داشت نمای یک بنا تنها یک انتخاب شخصی نیست، بلکه بخشی از منظر عمومی شهر محسوب میشود و به همین دلیل باید مورد توجه جدی نهادهای مسئول قرار گیرد.
اسکلتهای نیمهتمام و چهرهای ناتمام در شهر
در کنار نماهای ناقص، پروژههای عمرانی نیمه تمام نیز به یکی دیگر از مشکلات سیمای شهری ارومیه تبدیل شدهاند. در بخشهای مختلف شهر، سازههایی دیده میشوند که تنها اسکلت فلزی یا بتنی آنها سالهاست در معرض دید قرار دارد و روند تکمیل آنها متوقف شده است.
برخی از این پروژههای رها شده در خیابانهای اصلی و مناطق پرتردد قرار دارند و به دلیل موقعیت مکانی خود، بیش از سایر نقاط در معرض دید شهروندان و مسافران هستند. وجود این سازه های نیمه کاره، حس بینظمی و رهاشدگی را به فضای شهری منتقل میکند و در بسیاری از موارد به بخشی ثابت از چشم انداز محلات تبدیل شده است.
در بسیاری از شهرها برای طرحهایی که سالها نیمه تمام باقی میمانند، ضوابط مشخصی جهت تعیین تکلیف یا پوشش موقت آنها در نظر گرفته میشود تا تاثیر منفی آن بر منظر شهری کاهش یابد. با این حال در ارومیه همچنان میتوان نمونههای متعددی از این اسکلتهای فلزی و بتنی را مشاهده کرد که بدون پیشرفت قابل توجه در همان وضعیت باقی ماندهاند.
جای خالی نظارت بر نمای شهری
آنچه بیش از همه مورد توجه شهروندان قرار گرفته، نبود نظارت کافی بر وضعیت نماها و کیفیت ظاهری ساخت و سازهاست. بسیاری از مردم این پرسش را مطرح میکنند که چگونه برخی واحدهای مسکونی و تجاری بدون تکمیل نما یا با ظاهری ناتمام مورد بهرهبرداری قرار میگیرند و سالها نیز در همان وضعیت باقی میمانند.
باید در نظر گرفت توجه به نمای بناها باید بخشی جدایی ناپذیر از فرآیند ساخت و ساز و صدور پایانکار باشد، زیرا کیفیت منظر شهری تنها به احداث یک پروژه محدود نمیشود، بلکه به تاثیر آن بر محیط پیرامون نیز وابسته است.
زمینهای رهاشده، عامل گسترش بینظمی بصری
در کنار نماهای ناقص و سازههای نیمهتمام، زمینهای خالی و بدون استفاده نیز به یکی از عوامل اصلی نازیبایی شهر تبدیل شدهاند. در بسیاری از مناطق ارومیه قطعات زمینی وجود دارد که سالها بدون ساخت و ساز یا ساماندهی رها شدهاند و هیچگونه حصار یا پوشش مناسبی ندارند.
این زمینهای رها شده به تدریج پوشیده از علفهای هرز و گیاهان خودرو شدهاند که رشد این پوشش گیاهی نامنظم، به ویژه در فصل گرما، جلوهای نامناسب به محلهها میبخشد و احساس بیتوجهی به محیط شهری را تقویت میکند.
علاوه بر این برخی از این فضاهای خالی به محلی برای انباشت نخالههای ساختمانی یا زباله تبدیل میشوند که مشکلات بصری و زیست محیطی را دو چندان میکند. بسیاری از شهروندان معتقدند ساماندهی این اراضی و الزام مالکان به حصارکشی و نگهداری مناسب از آنها میتواند تاثیر محسوسی بر بهبود سیمای شهر داشته باشد.
زیبایی شهر مطالبهای فراتر از ظاهر
از نظر نگارنده توجه به منظر شهری تنها یک موضوع زیبایی شناسانه نیست. کیفیت سیمای شهر بر احساس تعلق شهروندان، رضایت از محیط زندگی و حتی تصویر ذهنی گردشگران و سرمایهگذاران تاثیر مستقیم دارد.
ارومیه به عنوان یکی از شهرهای مهم شمال غرب کشور، ظرفیتهای فراوانی در حوزه گردشگری، اقتصادی و فرهنگی دارد. به همین خاطر شهروندان انتظار دارند همانگونه که توسعه شهری و اجرای طرحهای عمرانی مورد توجه قرار میگیرد، کیفیت بصری شهر نیز در اولویت قرار داشته باشد. بازنگری در روند نظارت بر ساخت و سازها، توجه بیشتر به نمای بناها و ساماندهی زمینهای رهاشده میتواند گامی موثر در بهبود چهره ارومیه و ارتقای کیفیت زندگی شهری باشد.
داود توسلی نوروزی
دیدگاهتان را بنویسید