دکتر مهدی علیلو، مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی و مجری شهر جدید شهریار میهمان تحریریه پایگاه تخصصی «سازه خبر» بود و با سردبیر و خبرنگاران این رسانه به گفتوگو پرداخت.
به گزارش سازه خبر، دکتر مهدی علیلو در ابتدای این گفتوگوی اختصاصی، با ارائه تعریفی از «شهر خوب» اظهار کرد: شهر خوب در واقع به معنای ایجاد یک محیط مسکونی مطلوب است. اگر محیط زندگی بهدرستی و بر اساس اصول صحیح طراحی شود، بهطور طبیعی بر روح و روان شهروندان اثر مطلوب خواهد گذاشت و در نهایت بهرهوری افراد نیز افزایش مییابد.
وی ادامه داد: اتفاقی که امروز در حوزه شهرسازی رخ داده، این است که در یک نگاه کلان، شهرسازی تحت تأثیر نوعی مدیریت قرار گرفته که در بسیاری از موارد، شهر را به حال خود رها کرده و بیش از آنکه بر کیفیت زندگی و نیازهای شهروندان متمرکز باشد، بر درآمدزایی و گردش مالی استوار شده است؛ رویکردی که پیامدهای نامطلوبی به دنبال داشته است.
مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی افزود: محیط شهری تأثیر مستقیمی بر روح و روان انسان دارد. از سوی دیگر، ما جامعهای مسلمان هستیم و باورهای فرهنگی و اعتقادی خاص خود را داریم که اهمیت توجه به شهرسازی را دوچندان میکند. متأسفانه پیوست فرهنگی را در شهرسازی فراموش کردهایم. کافی است در کوچهها و خیابانهای شهر قدم بزنیم تا ببینیم در بسیاری از نقاط، خودرو بیش از انسان مورد توجه قرار گرفته و فضای کافی برای حضور و آسایش شهروندان در نظر گرفته نشده است.
شهریار؛ از آغاز پروژه تا حرکت به سمت بهرهبرداری
علیلو درباره روند شکلگیری و توسعه شهر جدید شهریار گفت: شروع پروژه شهر جدید شهریار به سال ۱۳۹۴ بازمیگردد. پس از وقفههایی که به دلیل شیوع کرونا و تحریمهای اولیه ایجاد شد، روند توسعه پروژه مجدداً شتاب گرفت و امروز بهصورت مستمر در حال پیشرفت هستیم. رویکرد اصلی ما در این پروژه، توجه به کیفیت است.
وی خاطرنشان کرد: حتی در مراحل اولیه طراحی تلاش کردهایم مشتری از تنوع انتخاب برخوردار باشد. ما در شهر جدید شهریار بهعنوان یک پروژه غیردولتی، صرفاً با نگاه سودجویانه به موضوع نگاه نمیکنیم و کیفیت محیط زندگی برایمان اهمیت اساسی دارد.
مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی با اشاره به سابقه این مجموعه در پروژه شهرک یاغچیان اظهار کرد: طبق نظر مقامات وقت استان در بازدید اولیه از سایت شهریار، با توجه به سابقه موفق جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی در شهرک یاغچیان، این مجموعه مستعد توسعه تشخیص داده شد و تأکید شد که اگر مدیریت مناسبی بر این منطقه صورت نگیرد، احتمال ساختوسازهای غیراصولی و از دست رفتن ظرفیتهای آن وجود دارد. بر همین اساس، مسئولیت ساماندهی این شهرک به این شرکت سپرده شد.
علیلو ادامه داد: میتوانستیم پروژه را مانند برخی شهرکها طی سالها به فروش برسانیم و سود مناسبی کسب کنیم، اما در یاغچیان در مدت دو سال هزار قطعه را به مشتریان تحویل دادیم. امروز نیز همین نگرش را در شهریار دنبال میکنیم. رسالت اولیه ما ایجاد یک محیط مسکونی مناسب است و سودآوری در مرحله بعد قرار دارد.
وی تأکید کرد: ما شهرسازی میکنیم و کار تجاری صرف انجام نمیدهیم. مسکن یکی از نیازهای اساسی انسان است و نگاه صرفاً پولی به مسکن، ما را به شرایطی که امروز شاهد آن هستیم رسانده است. رسالت اولیه ما ایجاد یک محیط مسکونی مطلوب است.
چشمانداز جمعیتی ۱۷۰ هزار نفری شهریار
مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی درباره ظرفیت جمعیتی شهر جدید شهریار گفت: در حال حاضر دورنمای جمعیتی شهریار حدود ۱۷۰ هزار نفر است. اکنون نیز در قالب مشارکت و شخصیسازی، حدود بیش از دو هزار واحد یا در حال ساخت است یا در آستانه آغاز عملیات اجرایی قرار دارد.
وی افزود: با مشارکت بنیاد مسکن، در شهریورماه کلنگ احداث حدود ۶۰۰ واحد مسکونی در قالب دو برج را خواهیم داشت. مجموعه شرکت عمران و مسکنسازان ایران نیز از ۴۳ قطعه، تاکنون ۹ پروژه را تکمیل کرده و سایر پروژهها نیز بهزودی تکمیل خواهند شد.
پیشبینی بهرهبرداری و اسکان رسمی شهریار در سالهای ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶
وی با اشاره به برنامه زمانبندی پروژه اظهار کرد: پیشبینی میشود شهر جدید شهریار طی سالهای ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ به سمت بهرهبرداری و اسکان رسمی حرکت کند. همزمان، زیرساختها را نیز بهصورت اصولی پیش میبریم.
علیلو درباره زیرساخت گاز نیز توضیح داد: قانونی وجود دارد که بر اساس آن، تا ۶۰ درصد عملیات ساختوساز تکمیل نشود، انشعاب گاز نصب نمیشود. اما در شهریار نمیتوانستیم منتظر تکمیل ۶۰ درصد پروژه بمانیم؛ چراکه فاز نخست ظرفیت پذیرش حدود ۲۵ هزار نفر را دارد و پس از تکمیل حدود سه هزار واحد، باید امکان تأمین گاز برای ساکنان فراهم باشد.
وی افزود: با هماهنگی شرکت گاز استان آذربایجان شرقی لولهکشی گاز بخش نخست پروژههای تجاری انجام شد. بنابراین در حوزه زیرساخت گاز، انتقال آب و شبکه فاضلاب مشکلی نداریم و شبکه برق نیز تکمیل شده است. در این پروژه حتی یک ریال نیز بار مالی بر دوش دولت نگذاشتهایم.
مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی با اشاره به سابقه قانونی شکلگیری شهریار گفت: در ابتدا، شهریار در قالب توسعه منفصل تبریز تعریف شده بود، اما در دوره تصدی آقای عبدالعلیزاده به عنوان استاندار و با توجه به ظرفیتهای قانون تأسیس شهرهای جدید، این پروژه با عنوان «شهر جدید» تعریف شد تا بتوان از این ظرفیت قانونی استفاده کرد.
زیرساخت آب، مخابرات و حرکت به سمت شهر هوشمند
علیلو در ادامه گفت: اکنون مخزن ۲۵۰۰ مترمکعبی فاز نخست آب روی میز است. در شبکه فعلی آب وجود دارد، اما برای رسیدن به وضعیت پایدار آب در حال پیگیری موضوع هستیم که هزینهای حدود ۷۰ میلیارد تومان برای ما خواهد داشت.
وی تصریح کرد: در حال حاضر از نظر زیرساختی برای اسکان حتی یک واحد نیز مشکلی نداریم. در حوزه مخابرات نیز فیبر نوری تا سهراهی آرپادرسی کشیده شده و بهزودی حفاری برای کابلگذاری فیبر نوری در داخل شهرک نیز انجام خواهد شد.
مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی ادامه داد: هدف ما ایجاد یک شهر هوشمند است؛ چراکه هوشمندسازی یکی از ضرورتهای شهرهای آینده محسوب میشود. به همین دلیل نیز تیرهای بتنی را حذف کردهایم. واقعیت این است که زندگی امروز به سمت فضای مجازی و استفاده گسترده از اینترنت حرکت کرده و زیرساختهای شهری نیز باید متناسب با این شرایط طراحی شوند.
پیمانکاران؛ از سنجش اهلیت تا ضرورت پیگیری مستمر
علیلو در پاسخ به پرسشی درباره سنجش اهلیت پیمانکاران فعال در شهر جدید شهریار و تجربه برخی شهرهای جدید که پروژههایشان نیمهتمام مانده است، گفت: در ساختمانسازی، نگاه فرهنگی و نگاه سیستماتیک به موضوع اهمیت زیادی دارد. نمونه روشن آن را میتوان در طرح نهضت ملی مسکن دید. حدود ۱۲۰ هزار نفر در این طرح ثبتنام کردند، اما باید پرسید اکنون چند نفر واقعاً پای کار هستند؟ این موضوع نشان میدهد که در برنامهریزی اولیه با مشکل مواجه بودهایم.
وی افزود: برخی افراد با محاسبات اشتباه و برخی نیز با امید به ارزش افزوده وارد این حوزه میشوند، اما نباید این افراد و پروژهها را به حال خود رها کرد. اگر مشکلی وجود دارد باید برای رفع آن اقدام شود. من همیشه معتقدم پیگیری معجزه میکند. اگر این روند وجود نداشته باشد و صرفاً با نگاه کارمندی به موضوعات نگاه کنیم، مشکل ایجاد خواهد شد.
علیلو با اشاره به روند مشارکتها در شهریار گفت: مشارکتها از سال ۱۴۰۲ آغاز شد و با وجود اتفاقات مختلف پس از آن، حتی جنگ ۱۲روزه، این پروژهها حتی یک روز نیز تعطیل نشدند. البته به پیمانکاران حق میدهم که نسبت به شرایط نگران بوده باشند، اما مشارکتهای مختلف از جمله مشارکت نظام مهندسی و آذرآب بهخوبی پیش رفته است.
توسعه زیرساختهای شهری و استفاده از مصالح نوین
علیلو گفت: رسالت مطلوب خودم را ایجاد یک محیط مسکونی مناسب میدانم و این امر با ایجاد امکانات مناسب امکانپذیر است. تلاش ما این است که در شهریار به سمت تولید و استفاده از کفپوش برویم. تولید بتن آماده نیز در مجموعه پیشبینی شده است.
وی افزود: در نظر داریم معابر با عرض کمتر از ۱۴ متر را کفپوش کنیم. روی تولید آسفالت پلیمری کار میکنیم که از نظر استحکام، اصطکاک و دوام، عملکرد بسیار خوبی دارد. حتی در نظر داریم تیرهای چراغ برق را با سیستم برق هوایی جایگزین کنیم. من با عبارت «هنوز زود است» بسیار مخالفم؛ اگر کاری ضروری است باید برای اجرای آن از همین امروز برنامهریزی کرد.
شهریار؛ محور گردشگری و تفریحی شمالشرق تبریز
مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی درباره پروژه های رفاهی و تفریحی شهر جدید شهریار اظهار کرد: برای این بخش برنامه مشخصی داریم. شمالشرق تبریز به دلیل وجود سد شهید مدنی و سد ملکیان، ظرفیت قابلتوجهی برای ایجاد محور تفریحی و گردشگری دارد. سد ملکیان نیز با ظرفیت اسمی حدود ۹ میلیون مترمکعب، میتواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند.
وی افزود: یکی از برنامههای ما ایجاد مجموعه گلخانه هیدروپونیک در زمینی نزدیک به ۲۰۰ هکتار است که محصولات کشاورزی در آن تولید خواهد شد. آب خروجی این مجموعه نیز میتواند بهعنوان کود مناسب برای باغها و فضاهای مسکونی مورد استفاده قرار گیرد.
علیلو ادامه داد: رودخانه سعیدآباد از میانه شهر عبور میکند و برای آن، ایجاد یک پلازای شهری به عرض حدود ۳۰۰ متر پیشبینی شده است. همچنین ایجاد یک دریاچه مصنوعی با طراحی مناسب در دستور کار قرار دارد که مساحت آن حدود ۱۰ هزار مترمربع خواهد بود. با توجه به اتصال این مجموعه به سد، امکان مدیریت منابع آبی آن نیز وجود خواهد داشت.
وی خاطرنشان کرد: در چشمانداز آینده، بازگرداندن فاضلاب تصفیهشده جمعیت ۱۷۰ هزار نفری شهریار به همان مخزن را نیز پیشبینی کردهایم. هدف ما این است که شهریار به یک محور تفریحی و گردشگری تبدیل شود و در عین حال ظرفیت مناسبی برای ایجاد مراکز تجاری نیز داشته باشد.
پیشبینی مراکز درمانی و کوی پزشکان
علیلو درباره پیشبینی مراکز درمانی در شهر جدید شهریار نیز گفت: برای فضاهای درمانی، پیشبینیهای لازم انجام شده است. درمانگاه تخصصی و کوی پزشکان در این شهر ایجاد خواهند شد.
وی با اشاره به اصل «آستانه مشتری» افزود: در حوزه خدمات تخصصی باید تعداد مراجعان به اندازهای باشد که بتواند هزینههای ایجاد و اداره مرکز را پوشش دهد. من شهریار را بخشی از تبریز میدانم و طبق طرح جامع، فاصله آن با تبریز حدود ۲.۵ تا ۳ کیلومتر است.
مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی ادامه داد: از شهرداری نیز بابت احداث پل شهدای قرهداغ تشکر میکنم. اکنون شهریار بهصورت مستقیم به خاوران متصل شده و پس از اتمام پروژه ولایت، این مسیر نیز شرایط بهتری خواهد داشت.
وی تأکید کرد: وظیفه ما در وهله نخست، ارتقا و رشد تبریز است و این موضوع را بالاتر از همه میدانیم. با توجه به اینکه فاصله معناداری میان شهریار و تبریز وجود ندارد، معتقدیم شهریار باید یکی از مناطق تبریز باشد.
علیلو درباره برنامههای درمانی تخصصی گفت: احداث مرکز تخصصی مغز و اعصاب را در نظر داریم. همچنین زمینی را در اختیار دانشگاه علوم پزشکی قرار دادهایم تا خانه سلامت احداث شود و روی هم رفته برای جذب سرمایهگذار آمادگی داریم و مکان مناسبی نیز برای این مرکز پیشبینی شده است.
ضرورت تدوین الگوی علمی و واحد برای سیاستهای مسکن
در ادامه این گفتوگو، علیلو در پاسخ به پرسشی درباره طرحهای مختلف مسکن پس از انقلاب و نبود یک الگوی واحد و موفق در حوزه مسکن اظهار داشت: در دهه ۷۰ شروع خوب و علمی در حوزه مسکن در سطح کشور صورت گرفت هر سال در دانشگاه تهران همایش مسکن برگزار میشد و اکنون نیز مقالات آن همایشها را در اختیار دارم.
وی افزود: متأسفانه امروز شرایطی ایجاد شده که دانشگاه به حاشیه رانده شده و از تولیدات علمی آن به اندازه کافی استفاده نمیشود.
علیلو ادامه داد: برای مثال، در تقاضای بالقوه مسکن ممکن است با ثبتنام ۱۲۰ هزار نفر مواجه باشیم، اما وقتی تقاضای مؤثر را بررسی میکنیم، این رقم شاید به ۱۰ هزار نفر برسد. بنابراین برنامهریزی باید بر مبنای تقاضای مؤثر انجام شود؛ در غیر این صورت وارد مسیر اشتباه خواهیم شد.
وی با اشاره به دیدگاه حذف قیمت زمین از فرآیند مسکن گفت: زمانی عنوان شد که باید قیمت زمین را از فرآیند مسکن حذف کنیم، اما به اعتقاد من نگاه علمی کافی به این موضوع وجود نداشت و این روش با واقعیتهای عرضه و تقاضا همخوانی ندارد. اعتقاد دارم برنامهریزی مسکن یک فرآیند کاملاً علمی است و نمیتوان بدون مطالعه و شناخت دقیق بازار برای آن نسخه واحد پیچید.
پیوست فرهنگی؛ حلقه مفقوده سیاستهای مسکن
مدیرعامل جهاد خانهسازی آذربایجان شرقی در پایان تأکید کرد: پیوست فرهنگی در حوزه مسکن بسیار مهم است و چهبسا از نگاه اجتماعی و فرهنگی در این زمینه غفلت کردهایم.
وی افزود: همه ما تجربه طرحهایی مانند مسکن مهر و نهضت ملی مسکن را داشتهایم. اکنون باید در وهله نخست یک ارزیابی منطقی و علمی از این پروژهها داشته باشیم و سپس با استفاده از ظرفیت اندیشمندان معماری و شهرسازی و صاحبنظران، نقاط قوت و ضعف پروژهها را بررسی و بر اساس آن، دورنمای جدیدی برای سیاستهای مسکن تعریف کنیم.
علیلو در پایان خاطرنشان کرد: اگر قرار است برای آینده مسکن و شهرسازی تصمیمگیری کنیم، باید تجربههای گذشته را بهدرستی ارزیابی کرده، از ظرفیت دانشگاه و متخصصان استفاده کنیم و در کنار نگاه اقتصادی، ابعاد اجتماعی، فرهنگی و کیفیت زندگی شهروندان را نیز در مرکز تصمیمگیری قرار دهیم.
گفتگو و تنظیم:
سید حسین هاشمی
حمید پورعبداله
عکس:
سولماز نوری
دیدگاهتان را بنویسید